Stacja Polskiego Radia Katowice - Brynów

Stacja Polskiego Radia Katowice - Brynów

Postprzez TAN » 26 sty 2011, 19:43

Stacja Polskiego Radia w Katowicach - w Brynowie została uruchomiona
4 grudnia 1927 roku o godz. 10.24 i rozpoczęła nadawanie na fali 395,8 m (758kHz).
Radiostacja została zaprojektowana przez inż. Koziołka.
Została ona wyposażona w amerykański nadajnik firmy Western Electric Co. o mocy 12 kW, oraz wsporczą dwu masztową konstrukcję o wysokości 70 metrów dla anteny typu M.
Antena wg oryginalnej amerykańskiej konstrukcji pracowała jako uziemiona dla w.cz na końcach. Wymiary anteny: odcinek poziomy 55 m, dwa pionowe po 65m - uziemione od dołu przez dławiki w domkach antenowych.
Fider zasilał poziomy odcinek anteny w środkowej części.
Nadajnik pracował z mocą roboczą 10 kW do anteny.
Budynek z nadajnikiem, oraz masztami wybudowano na szczycie wzgórza Kępa w pobliżu ul. Brynowskiej w Katowicach.

Uroczyste otwarcie Polskiego Radia w Katowicach rozpoczęło się sygnałem, który wykonał Wacław Ziemirski, woźny rozgłośni, uderzając młotkami górniczymi w hutnicze kowadło. Dźwięk ten rozległ się na antenie po raz pierwszy i pozostał sygnałem stacji.
Właściwą emisję rozpoczęto od Mszy św. transmitowanej z kościoła katedralnego pw. św. Piotra i Pawła. Odprawił ją biskup katowicki Arkadiusz Lisiecki. Obecny był Wojewoda śląski Michał Grażyński. Uroczystość inauguracyjna w siedzibie rozgłośni przy ul. Warszawskiej rozpoczęła się z bardzo dużym opóźnieniem z powodu przerwy w dopływie prądu.
Pierwsze studio mieściło się w budynku na ul. Mielęckiego 1, a biura przy ul. Warszawskiej 7. Powstanie rozgłośni sfinansowano w przeważającej części z dotacji Wojewódzkiego Śląskiego Sejmiku Samorządowego (600 tyś zł). W tym czasie zarejestrowanych było w Katowicach (grudzień 1927r.) 1085 radioabonentów, a w maju 1928r. już - 4800.
Nowy gmach rozgłośni oddano do użytku dopiero 20 sierpnia 1937. Mieścił on studia reżyserskie i administrację rozgłośni katowickiej. Był usytuowany u zbiegu ulic Królowej Jadwigi i obecnej Juliusza Ligonia), miał łączną kubaturę 8500 m3,
Zastosowano w nim, po raz pierwszy w polskiej radiofonii, specjalne rozwiązania techniczne i architektoniczne polegające na pełnym odizolowaniu pokojów reżyserskich i studia od konstrukcji budynku (oddzielone stropy, ściany, podłogi) oraz kształtu pomieszczeń (trapezy) polepszającego parametry akustyki. Budynek ten projektował inż. arch. Tadeusz Łobos.
Dyrektorami rozgłośni katowickiej zostali: inż. S. Tymieniecki – pianista i autor wyjątkowo udanych cyklicznych audycji w języku francuskim dla słuchaczy w Europie.
Po nim 1 grudnia 1933r. funkcję przejął - również pracujący od początku istnienia rozgłośni znany działacz śląski Stanisław Ligoń („Karlik z Kocyndra”) autor popularnych "Berów i bojek" - audycji osadzonych w folklorze i realiach śląskich, a potem cyklicznej audycji „Niedziela przy żeleźnioku”.
Dyrektorem programowym pozostał Stefan Tymieniecki. Od 1938 Jerzy Tepa
Działem technicznym kierował inż. Cyryl Litwiński, później (od 1928) Fryderyk Dyrna,
I w którym pracowali Hipolit Turant, Włodzimierz Strycki.
Pierwszą spikerką rozgłośni w Katowicach była Helena Reutt-Tymieniecka, a ostatnią występującą przed mikrofonem Hanna Zięba.
Komendantem wojskowym Radia był Edmund Odorkiewicz.

Od czerwca 1939r. stacja nadawała dwugodzinne audycje w języku czeskim.

Nowa radiostacja Katowicka której oficjalne otwarcie nastąpiło 25.08.1939 roku w Brzezince nie zakończyła nadawania stacji z Brynowa. W czasie próbnego nadawania nowa radiostacja była zapowiadana jako Katowice II.

2 września 1939 o godz. 13.00 roku, spikerka Hanna Ziembowa pożegnała słuchaczy słowami: Tu Polskie Radio Katowice. Za chwilę nasza rozgłośnia przestanie chwilowo działać. Wrócimy tu na pewno. Był to ostatni komunikat przed ewakuacją radia nadany równocześnie przez oba nadajniki radia Katowice.
Radiostację w Brynowie cały personel radiostacji zdemontował w dniu 2 i 3 września pakując, co mniejsze elementy w skrzynie. Zdemontowany sprzęt przygotowano do ewakuacji do Warszawy. Ale nigdy ona tam nie dotarła.
3 września o godz. 16.45 Organisation Ebbinghaus ( Freikorpus) otrzymała z Grenz-Abschnitts-Kommandos rozkaz zajęcia rozgłośni i dwóch katowickich radiostacji.
Oddziały Freikorpsu, które atakowały Katowice w dniu 4 września po południu zajęły budynek rozgłośni w Katowicach przy obecnej ulicy Ligonia 3 i budynki na Brynowskiej Kępie i w Brzezince.
Nadajnik, z Brynowa w październiku 1939r. został uruchomiony na terenie Czech - nie udało się go odnaleźć do dzisiaj.
W czasie II wojny światowej obiekt radiowy w Brynowie przejęli Niemcy i wykorzystywali do celów wojskowych. Pod koniec wojny zdemontowali maszty.
Po II wojnie po Brynowskiej Radiostacji pozostały tylko fundamenty pod maszty i odciągi oraz budynek radiostacji, który zmienił swą funkcję na mieszkalną. Obecnie teren jest w użytkowaniu WINW.
Stacja PR w Katowicach w czasie swojego istnienia zmieniła kilkakrotnie częstotliwość nadawania.
Od 18.12.1927 R do 1931 roku nadawała na częstotliwości 711 kHz, następnie na 734 kHz.

Kilka ciekawostek:

15 kwietnia 1928 o godz. 21.45 radio przerwało niedzielną transmisję koncertu i zaczęło nadawać komunikaty w języku francuskim dla załogi sterowca „Italia”. Wyprawę sterowca na biegun śledził wówczas cały świat. W czasie gwałtownej burzy nad Sudetami maszyna zboczyła nad Katowice. Komunikaty po francusku nie wpłynęły na zmianę kursu sterowca, Na zaproszenie dyr. Tymienieckiego do rozgłośni przybył włoski konsul w Katowicach Feruccio de Luppisa, który podawał komunikaty w języku włoskim. Pozwoliły one załodze ustalić położenie w czasie przelotu nad Śląskiem i obrać właściwy kurs.
W kilka dni po tym zdarzeniu dowódca sterowca gen. Umberto Nobile przesłał telegram za pośrednictwem konsula na ręce dyrektora PR z podziękowaniami.

Ciekawostką jest również fakt, że od 30 stycznia 1930 roku, aż do wybuchu wojny dwanaście uderzeń zegara wieżowego kończyło zwykle codzienny program radiowy.W celu przekazu sygnału w wieży katowickiej katedry Piotra i Pawła zainstalowano mikrofon i łącze przewodowe do amplifikatorni.

Galeria zdjęć dostępna na stronie:

http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/24 ... 06cd398d1/

Pozdrawiam
TAN
Ekspert
 
Posty: 131
Dołączył(a): 18 sty 2011, 23:19

Re: Stacja Polskiego Radia Katowice - Brynów

Postprzez TAN » 04 mar 2011, 16:29

Katowice - Brzezinka.
Artykuł z przedwojennej prasy Śląskiej.
Załączniki
katowice 1939 1.jpg
katowice 1939 1.jpg (238.67 KiB) Przeglądane 4908 razy
katowice 1939 1a.jpg
katowice 1939 1a.jpg (153.34 KiB) Przeglądane 4908 razy
katowice 1939 2.jpg
katowice 1939 2.jpg (141.63 KiB) Przeglądane 4908 razy
Ostatnio edytowano 04 mar 2011, 16:32 przez TAN, łącznie edytowano 1 raz
TAN
Ekspert
 
Posty: 131
Dołączył(a): 18 sty 2011, 23:19

Re: Stacja Polskiego Radia Katowice - Brynów

Postprzez TAN » 04 mar 2011, 16:31

I jeszcze program radiowy rozgłośni katowickiej na 16-17 stycznia 1939r.
Załączniki
katowice 17 1939 program1.jpg
katowice 17 1939 program1.jpg (214.34 KiB) Przeglądane 4907 razy
TAN
Ekspert
 
Posty: 131
Dołączył(a): 18 sty 2011, 23:19

Re: Stacja Polskiego Radia Katowice - Brynów

Postprzez TAN » 04 mar 2011, 19:22

Aby uzupełnić temat Katowickich radiostacji do 1945 r dodam:

Nadawanie próbne radiostacja w Brzezince rozpoczęta 1.06.1939 roku na fali 758,0 m
Oficjalne otwarcie nowej Śląskiej radiostacji nastąpiło 25.08.1939 roku.
Radiostacja w Brzezince koło Katowic zniszczona została przed południem 3 września 1939 na rozkaz d-cy 23 DP przez ppor. rez. Karola Kliniszego kierownika wydziału technicznego PR w Krakowie.

Bardzo szybko została odbudowana i uruchomiona przez Niemców.
Od 18 października 1939 nadawała na częstotliwości 1204 kHz do
11 marca 1941, aby po kilka dniach nadawania na 868 kHz zmienić ponownie częstotliwość roboczą (25 marca 1941) na 1022 kHz (293.5 m) aż do wysadzenia obiektu przez Niemców w 1945.

Pozdrawiam
TAN
Ekspert
 
Posty: 131
Dołączył(a): 18 sty 2011, 23:19

Re: Stacja Polskiego Radia Katowice - Brynów

Postprzez TAN » 09 kwi 2011, 23:42

Mrówcza Góra - pierwszy powojenny nadajnik Katowicki rozpoczął nadawanie programów radiowych 1 marca 1945r z mocą około 1,5 KW na długofalowej częstotliwości - 296 kHz

„Mrówcza Góra” to przedwojenna długofalowa radiostacja lotnicza zlokalizowana na Giszowicu. W czasie wojny służyła jako radiolatarnia.

Obrazek
TAN
Ekspert
 
Posty: 131
Dołączył(a): 18 sty 2011, 23:19

Re: Stacja Polskiego Radia Katowice - Brynów

Postprzez TAN » 27 sie 2011, 13:18

Taki sam nadajnik jak na Brynowie produkcji "Western Electric Co" w chwili obecnej znajduje się w ekspozycji muzeum-Motala. Pracował on w latach 1928-1950 w Göteborgu z mocą 10 kW.
TAN
Ekspert
 
Posty: 131
Dołączył(a): 18 sty 2011, 23:19

Re: Stacja Polskiego Radia Katowice - Brynów

Postprzez TAN » 27 wrz 2011, 14:15

Relacja z prasy Katowickiej z 4 i 5. 12 .1927r ( zapowiedź i otwarcie)

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

Obrazek

A po rozpoczęciu stałej emisji Brynowskiego nadajnika zaczęły się protesty strony niemieckiej że zagłusza się im Gliwicki nadajnik. Efekt rozmów w gazecie przedświątecznej z grudnia 1927


Obrazek

Pozdrawiam
TAN
Ekspert
 
Posty: 131
Dołączył(a): 18 sty 2011, 23:19

Re: Stacja Polskiego Radia Katowice - Brynów

Postprzez TAN » 28 wrz 2011, 13:09

Wygląd "obecny" budynku brynowskiej radiostacji.

Obrazek

Pozdrawiam
TAN
Ekspert
 
Posty: 131
Dołączył(a): 18 sty 2011, 23:19


Powrót do Stacja Polskiego Radia Katowice - Brynów

Kto przegląda forum

Użytkownicy przeglądający ten dział: Brak zidentyfikowanych użytkowników i 1 gość

cron